درگیری غدد لنفاوی زیر بغل در سرطان سینه یکی از موضوعات مهمی است که میتواند در روند تشخیص، تعیین مرحله بیماری و انتخاب روش درمان تاثیرگذار باشد. غدد لنفاوی ناحیه زیر بغل به عنوان یکی از مسیرهای اصلی انتشار سلولهای سرطانی از پستان شناخته میشوند و بررسی وضعیت آنها به پزشک کمک میکند تا برنامه درمانی دقیقتری برای بیمار تنظیم کند. در این مقاله به بررسی علت درگیری غدد لنفاوی زیر بغل در سرطان سینه، علائم، روشهای تشخیص آن و روشهای درمانی مانند جراحی برداشتن غدد لنفاوی میپردازیم تا اطلاعات کاملی درباره این مرحله از بیماری در اختیار شما قرار دهیم.
غدد لنفاوی زیر بغل چیست و چه ارتباطی با سرطان سینه دارد؟
سیستم لنفاوی بدن را میتوانید شبیه به یک شبکه دفاعی و پاکسازی هوشمند تصور کنید که در سراسر بدن گسترده شده است. در مسیر این شبکه، ایستگاههای بازرسی کوچک و لوبیاییشکلی وجود دارند که در علم پزشکی به آنها غدد لنفاوی میگوییم. وظیفه اصلی این غدد، فیلتر کردن مایع بیرنگی به نام لنف است تا هرگونه عامل بیماریزا، عفونت یا سلولهای غیرطبیعی را شناسایی و پیش از ورود به جریان خون، مهار کنند. در ناحیه زیر بغل که اصطلاحاً به آن ناحیه آگزیلاری گفته میشود، تجمع متراکمی از این غدد دفاعی قرار دارد که به عنوان مهمترین سپر محافظتی برای بافتهای مجاور خود، از جمله پستانها، عمل میکنند.
ارتباط تنگاتنگ این غدد با سرطان پستان، ریشه در مسیر طبیعی تخلیه مایعات بدن دارد؛ چرا که شبکه رگهای لنفاوی بافت سینه بسیار غنی است و بیش از هفتاد و پنج درصد از ترشحات آن، مستقیماً به غدد زیر بغلِ همان سمت هدایت میشود. در نتیجه، اگر توموری در بافت پستان شکل بگیرد و سلولهای بدخیم قصد جدا شدن و گسترش داشته باشند، جریان لنف آنها را در اولین ایستگاه، یعنی غدد زیر بغل که به آنها غدد نگهبان یا سانتینل میگویند، به دام میاندازد. بررسی این غدد به جراح متخصص پستان نشان میدهد که آیا بیماری در محدوده سینه کنترل شده است یا مسیر حرکت خود را آغاز کرده تا بتواند بر اساس آن، موثرترین و شخصیسازیشدهترین برنامه درمانی را برای بیمار طراحی کند.
علائم درگیری غدد لنفاوی زیر بغل در سرطان پستان چیست؟
در بسیاری از موارد، درگیری غدد لنفاوی زیر بغل در مراحل اولیه هیچ علامت قابللمسی ندارد و تنها از طریق تصویربرداری یا نمونهبرداری کشف میشود. اما با پیشرفت بیماری، ممکن است بیمار یک یا چند توده کوچک و سفت در ناحیه زیر بغل را با دست احساس کند که برخلاف غدد لنفاوی عفونی، معمولاً بدون درد است و در طول زمان از بین نمیرود.
برخی بیماران همچنین دچار سنگینی، تورم یا احساس کشیدگی خفیف در ناحیه زیر بغل و بازو میشوند، بهخصوص اگر تعداد غدد درگیرشده زیاد باشد. در موارد پیشرفتهتر که غدد لنفاوی بزرگشده روی عروق یا اعصاب ناحیه فشار وارد میکنند، ممکن است بیمار متوجه تورم بازو، احساس سنگینی دست یا حتی محدودیت خفیف در حرکت شانه شود. مهم است بدانید که وجود این علائم بهتنهایی دلیل قطعی برای سرطان نیست، اما هرگونه توده جدید و پایدار در زیر بغل باید حتماً توسط بهترین دکتر سرطان پستان در تهران بررسی شود.
آیا درگیری غدد لنفاوی در سرطان سینه خطرناک است؟
در پاسخ باید گفت که درگیری غدد لنفاوی نشاندهنده تغییر رفتار تومور و تمایل آن به گسترش است، اما به هیچ وجه به معنای پایان راه یا غیرقابل درمان بودن بیماری نیست. این مسئله از نظر پزشکی به این معناست که سرطان از مرحله صفر یا یک خارج شده و وارد مراحل پیشرفتهتر (معمولا مرحله دو یا سه) شده است. اهمیت این موضوع در آن است که برنامهریزی درمانی بیمار را به طور کامل تغییر میدهد و پزشک را ملزم میکند تا علاوه بر درمانهای موضعی مانند جراحی و پرتو درمانی، از درمانهای سیستمیک قویتری مانند شیمیدرمانی، هورموندرمانی یا درمانهای هدفمند استفاده کند تا سلولهای سرطانی احتمالی که در جریان خون یا لنف رها شدهاند را از بین ببرد.
دکتر عطیه طالب پور، فلوشیپ جراحی پستان، همواره در مشاورههای درمانی خود به این نکته مهم تاکید دارند که امروزه با پیشرفت چشمگیر پروتکلهای درمانی و داروهای نوین انکولوژی، حتی بیمارانی که تعداد زیادی از غدد لنفاویشان درگیر شده است، میتوانند به درمان پاسخ بسیار مثبتی بدهند و سالیان طولانی زندگی باکیفیتی داشته باشند. بنابراین کلمه خطرناک شاید واژه مناسبی نباشد؛ بهتر است بگوییم این وضعیت نیازمند توجه بیشتر و درمان تهاجمیتر است. هدف تیم درمان در این شرایط، کنترل کامل بیماری، جلوگیری از متاستاز به ارگانهای حیاتی مانند کبد، ریه یا استخوان، و پاکسازی کامل بدن از سلولهای بدخیم است.
پزشک چگونه درگیری غدد لنفاوی زیر بغل را تشخیص میدهد؟
فرایند تشخیص معمولاً با معاینه بالینی آغاز میشود؛ پزشک با لمس دقیق ناحیه زیر بغل، اندازه، قوام و تحرک غدد لنفاوی را بررسی میکند. غدد سالم معمولاً نرم و متحرک هستند، در حالی که غدد درگیر با سرطان اغلب سفتتر و کمتر متحرک لمس میشوند. با این حال، معاینه فیزیکی بهتنهایی کافی نیست و باید با روشهای تصویربرداری تکمیل شود.
سونوگرافی زیر بغل یکی از رایجترین ابزارهای اولیه است که میتواند اندازه، شکل و ساختار داخلی غدد را نشان دهد. در صورتی که سونوگرافی مشکوک به نظر برسد، معمولاً بیوپسی یا نمونهبرداری با سوزن ظریف انجام میشود تا وجود سلولهای سرطانی بهطور قطعی تأیید یا رد شود. در مواردی که غدد لنفاوی از نظر بالینی و تصویربرداری طبیعی به نظر برسند، جراح از روش بیوپسی غده نگهبان یا سنتینل استفاده میکند؛ در این روش، اولین غده یا غدد لنفاوی که تومور به آنها تخلیه میشود شناسایی و برداشته میشود تا مشخص شود آیا سلولهای سرطانی به آنجا رسیدهاند یا نه. این روش دقت بالایی دارد و در بسیاری از موارد نیاز به برداشتن گسترده غدد لنفاوی را از بین میبرد.
برای دریافت مشاوره رایگان با دکتر عطیه طالب پور، لطفاً فرم زیر را تکمیل کنید تا در اولین فرصت با شما تماس بگیریم.
جراحی برداشتن غدد لنفاوی در سرطان پستان چگونه انجام میشود؟
نوع جراحی، بسته به نتیجه آزمایشها و تصویربرداریهای قبلی، برای هر بیمار متفاوت است. اگر بررسیها نشان دهند که غده لنفاوی نگهبان (یعنی اولین غدهای که تومور به آن راه پیدا میکند) سالم است یا فقط یکی دو غده بهصورت محدود درگیر شده، جراح همان تعداد کم را برمیدارد و نیازی به دستکاری بیشتر زیر بغل نیست. این روش که به آن بیوپسی غده نگهبان گفته میشود، خیلی کمتهاجمیتر است، بافت سالم بیشتری حفظ میشود و ریسک عوارض بعد از عمل هم پایینتر میآید.
اما وقتی درگیری غدد لنفاوی گستردهتر است یا از قبل چند غده مثبت شناسایی شده، جراح مجبور میشود دیسکسیون کامل زیر بغل را انجام دهد؛ یعنی گروهی از غدد لنفاوی در چند سطح زیر بغل با هم برداشته میشوند تا احتمال باقی ماندن سلول سرطانی تا حد ممکن کم شود. این عمل در اکثر موارد همزمان با جراحی سرطان سینه (چه لامپکتومی و چه ماستکتومی) و زیر بیهوشی عمومی انجام میشود و بیمار یکی دو روز بعد مرخص میشود. دکتر عطیه طالبپور، فلوشیپ جراحی پستان، همیشه تلاش میکند کمتهاجمیترین روشی که سلامت بیمار را کامل تضمین کند انتخاب شود، تا هم بیماری بهطور کامل کنترل شود و هم کیفیت زندگی بیمار پس از عمل حفظ بماند.
عوارض برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل چیست؟
مانند هر جراحی دیگری، برداشتن غدد لنفاوی زیر بغل نیز میتواند عوارضی به همراه داشته باشد که شدت آنها معمولاً به وسعت جراحی بستگی دارد. شایعترین عارضه بلندمدت، لنف ادم یا تورم مزمن بازو و دست در سمت عملشده است که به دلیل اختلال در تخلیه طبیعی مایع لنف رخ میدهد و ممکن است هفتهها تا سالها پس از جراحی ظاهر شود. خطر بروز لنف ادم در دیسکسیون کامل غدد لنفاوی بیشتر از بیوپسی غده نگهبان است.
سایر عوارض احتمالی شامل کاهش موقت یا دائمی حس در ناحیه بازو و زیر بغل، محدودیت حرکتی شانه، جمعشدن مایع در محل جراحی و در موارد نادر عفونت زخم است. خوشبختانه با پیگیری فیزیوتراپی زودهنگام، رعایت نکات مراقبتی و پیگیری منظم توسط تیم درمانی، بسیاری از این عوارض قابل کنترل یا پیشگیری هستند. آموزش صحیح به بیمار درباره مراقبت از دست و بازوی سمت عملشده نیز نقش مهمی در کاهش خطر لنف ادم دارد.
جمع بندی
درگیری غدد لنفاوی زیر بغل در سرطان سینه، اگرچه نشاندهنده نیاز به توجه بیشتر و درمانهای تکمیلی است، اما با پیشرفتهای علم پزشکی در سالهای اخیر، قابل کنترل و درمان است. بررسی این غدد، در واقع نقشه راهی مطمئن در اختیار تیم درمان قرار میدهد تا شخصیسازیشدهترین و موثرترین روشها را برای ریشهکن کردن بیماری انتخاب کنند. با تشخیص زودهنگام و اعتماد به تخصص و تجربه یک فلوشیپ جراحی پستان متبحر مانند دکتر عطیه طالب پور، میتوانید اطمینان داشته باشید که بهروزترین تکنیکهای جراحی با کمترین میزان عوارض برای شما برنامهریزی میشود تا با آرامش خاطر کامل، مسیر غلبه بر بیماری و بازگشت به یک زندگی سالم و پویا را پشت سر بگذارید.
